به گزارش خبرگزاری حوزه، آیتالله محسن فقیهی در نشست خبری کنگره بینالمللی «فقه مدیریت و سیاستگذاری در چارچوب آموزههای قرآن کریم» که امروز در سالن جلسات موسسه محمدیه قم برگزار شد، اظهار داشت: امروز در عصری زندگی میکنیم که مسئله فقه دیگر تنها به محدوده عبادات فردی و احکام شخصی محدود نمیشود، بلکه به جایگاه حقیقی خود، یعنی نظام هدایت زندگی انسان در تمامی ساحتها، بازمیگردد.
سیاستگذاری از منظر قرآن کریم
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ادامه داد: امروز ما در آستانه یک تحول معرفتی بزرگ قرار داریم، تحولی که میخواهد نسبت فقه با مدیریت و سیاستگذاری را از منظر قرآن کریم بازخوانی کند. موضوع این کنگره، یعنی فقه مدیریت و سیاستگذاری از منظر قرآن کریم، در حقیقت پاسخ به یکی از مهمترین خلاهای معرفتی جهان اسلام معاصر است.
فقه، ظرفیت اداره جامعه را دارد
آیتالله فقیهی با تأکید بر این نکته که فقه در سنت شیعی همواره ظرفیت اداره جامعه را داشته است، بیان کرد: اگر در دورهای شرایط تاریخی موجب شده بود که فقه بیشتر در احکام فردی بروز پیدا کند، این محدودیت از فقه نبوده، بلکه به دلیل بستر اجتماعی و سیاسی زمانه بوده است. اما امروز که امکان حضور اجتماعی دین فراهم شده، فقه باید به جایگاه واقعی خود بازگردد.
قرآن، کتاب هدایت امت است
وی افزود: فقه باید به عنوان یک نظامساز، فقه مدیریتپرداز و فقه سیاستگذار در عرصههای اجتماعی عمل کند. قرآن کریم کتاب هدایت فرد نیست، بلکه کتاب هدایت امت است. آیاتی که در مورد تدبیر، نظم، قسط، عدالت، شورا، امانت، ولایت و مسئولیت سخن میگویند، همه ناظر به مدیریت حیات اجتماعی انسانها هستند.
این عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در ادامه گفت: خداوند متعال در آیه شریفهی «إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ» (سوره نحل، آیه ۹۰) به ما میآموزد که عدالت باید در تمامی ابعاد حکمرانی رعایت شود. این آیه یک دستور عبادی فردی نیست، بلکه منشور سیاستگذاری، مدیریت و حکمرانی است.
مدیریت و سیاستگذاری در قرآن مفاهیمی ریشهدار و ارزشی هستند
آیتالله فقیهی بر لزوم درک عمیق مفاهیم مدیریت و سیاستگذاری در قرآن تأکید کرد و گفت: مدیریت و سیاستگذاری مفاهیمی ریشهدار در قرآن کریم هستند. در حالی که در ادبیات مدرن، این مفاهیم جدید تلقی میشوند، قرآن اصولی عمیقتر و جامعتر از آنچه که در مباحث روز مطرح میشود را برای این مقولهها معرفی کرده است.
وی با اشاره به برخی از اصول کلیدی قرآن در زمینه مدیریت، ادامه داد: قرآن اصولی همچون اصل امانت در مسئولیتها، اصل شایستهسالاری، اصل عدل در تصمیمسازی، اصل شورا در سیاستگذاری، اصل نظارت و پاسخگویی، اصل تقدم مصالح عمومی بر منافع فردی، و اصل برنامهریزی و تدبیر آینده را به طور آشکار در سورههای مختلف مطرح کرده است.
فقه منظومه ارزشی، حقوقی و راهبردی است
آیتالله فقیهی خاطرنشان کرد: قرآن مدیریت را تنها یک فن اجرایی نمیداند بلکه آن را امانت و مسئولیت الهی معرفی میکند. از این منظر، فقه مدیریت تنها مجموعهای از تکنیکها و روشها نیست، بلکه یک منظومه ارزشی، حقوقی و راهبردی است که باید در درک و مدیریت مسائل اجتماعی و سیاسی به کار گرفته شود.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در بخش دیگری از سخنان خود به ضرورت تاسیس فقه مدیریت و سیاستگذاری به عنوان یک رشته علمی مستقل اشاره کرد و افزود: این امر نیازمند تاسیس نهادهایی است که بتوانند در این حوزهها تحقیقات علمی و تخصصی انجام دهند و در نهایت به تولید محتوای علمی جدید منجر شوند.
آیتالله فقیهی با اشاره به اقدامات مهم مجتمع عالی تربیت مجتهد مدیر محمدیه اظهار داشت: این مجموعه با درک خلاهای موجود در این عرصه و با هدف پاسخگویی به نیازهای علمی و اجتماعی، گامهای اساسی در تاسیس رشتهها و گرایشهای علمی مرتبط با فقه مدیریت، فقه حکمرانی و فقه سیاستگذاری عمومی برداشته است.
وی افزود: این حرکت نه تنها یک اقدام نمادین، بلکه یک تحول راهبردی در نظام آموزش فقه است که برای نخستین بار فقه را نه تنها برای استنباط احکام فردی، بلکه برای طراحی و پیادهسازی نظامهای مدیریتی و سیاستگذاری آموزش میدهد.
آیتالله فقیهی در ادامه تأکید کرد: هدف از تربیت مجتهد مدیر، پرورش فقیهی است که قرآن را با نگاه نظامساز و سنت را با نگاه تمدنساز میفهمد و فقه را برای اداره جامعه به کار میگیرد.
حضور پژوهشگران از بیش از ۱۵ کشور در کنگره فقه مدیریت
آیتالله فقیهی به استقبال گسترده و بینالمللی از این رویکرد اشاره کرد و گفت: حضور پژوهشگران و اندیشمندان از بیش از پانزده کشور مختلف در این کنگره، نشاندهنده اهمیت و دغدغه جهانی این موضوع است. دریافت آثار و مقالات علمی از کشورهای متنوع و به زبانهای گوناگون، گواهی بر این است که فقه مدیریت و سیاستگذاری، نه تنها یک نیاز مشترک در جهان اسلام، بلکه فراتر از آن در سطح جهانی، به شمار میرود.
عطش علمی جهانی برای نظریهپردازی در حوزه فقه مدیریت و سیاستگذاری
این استاد حوزه علمیه همچنین افزود: آنچه که در این کنگره چشمگیر است، درخواستهای مکرر پژوهشگران از کشورهای مختلف برای تمدید مهلت ارسال آثار علمی خود است که خود گواهی بر عطش علمی و نیاز فراوان به تحقیق و پژوهش در این حوزه است.
آیتالله فقیهی در ادامه با تأکید بر اهمیت فقه مدیریت، گفت: فقه مدیریت، حلقهی اتصال فقه اسلامی و تمدن نوین اسلامی است. اگر بخواهیم از تمدن نوین اسلامی سخن بگوییم، بدون داشتن نظریهای فقهی در زمینه مدیریت و سیاستگذاری، این سخن ناقص و ناتمام خواهد بود. تمدن با مدیریت شکل میگیرد و با سیاستگذاری هدایت میشود.
ضرورت سازماندهی علمی در فقه مدیریت و سیاستگذاری اسلامی
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم همچنین به ضرورت پاسخگویی فقه اسلامی به سوالات کلیدی در این حوزه اشاره کرد و افزود: فقه باید قادر باشد به سوالات مهمی چون ویژگیهای مدیر در نظام اسلامی، فرآیند تصمیمسازی در نگاه قرآن، نسبت عدالت و کارآمدی، سیاستگذاری در تعارض منافع و اولویتبندی منابع و نیازها، پاسخ دهد. اگرچه فقه سنتی به صورت پراکنده به این مسائل پرداخته است، اما امروز ما نیازمند یک سازماندهی علمی و رشتهای منسجم در این حوزه هستیم.
آیتالله فقیهی در ادامه تأکید کردند: این کنگره و پژوهشهای آن، گامهای ابتدایی برای تحقق این هدف بزرگ است و این مجتمع علمی در تلاش است تا بهطور جدی این نیاز را برطرف کند.
نگاه قرآنی به حکمرانی بر پایههای «حق»، «عدالت» و «مسئولیتپذیری»
آیتالله فقیهی با بیان اینکه قرآن حکمرانی را بر سه پایه اساسی استوار میکند، گفت: «نگاه قرآنی به حکمرانی بر سه اصل پایهریزی شده است: حق محوری، عدالت محوری و مسئولیتمحوری. در این نگاه، مدیر یک جامعه مالک منابع نیست، بلکه امین آنهاست. سیاستگذار و تصمیمگیرنده مطلق نیست و باید در برابر خداوند و مردم پاسخگو باشد.
وی ادامه داد: این نگاه قرآنی میتواند بسیاری از بحرانهای مدیریتی و اجتماعی جهان معاصر را درمان کند. بحرانهایی که ریشه در فقدان اخلاق، عدالت و مسئولیتپذیری دارند.
کنگره فقه مدیریت نقطه عطفی در تاریخ فقه معاصر و بازگشت به قرآن برای طراحی نظام حکمرانی اسلامی
آیتالله فقیهی افزود: اهمیت این کنگره در تاریخ فقه معاصر غیرقابل انکار است. این کنگره تنها یک رویداد علمی نیست، بلکه میتواند بهعنوان یک نقطه عطف در تاریخ فقه معاصر تلقی شود. همانطور که فقه اقتصاد و فقه سیاست در دورههای مختلف بهعنوان حوزههای نوین مطرح شدند، امروز فقه مدیریت و سیاستگذاری بهعنوان شاخهای بنیادین در فقه نظامات اجتماعی در حال تولد است.
فقه مدیریت و سیاستگذاری؛ شاخه نوین و بنیادین فقه نظامات اجتماعی
وی تاکید کرد: برگزاری این کنگره با حضور اساتید و نخبگان علمی نماد یک حرکت جدی و عمیق است که از سطح شعار فراتر رفته و وارد مرحله تولید دانش شده است. ما امروز در برابر یک مسئولیت تاریخی قرار داریم. اگر فقه نتواند الگوی مناسب برای مدیریت و سیاستگذاری ارائه دهد، دیگران این خلا را با الگوهای غیرالهی پر خواهند کرد.
کنگره فقه مدیریت؛ حرکت علمی جدی برای درمان بحرانهای مدیریتی جهان معاصر
آیتالله فقیهی گفت: این کنگره ندای بازگشت به قرآن برای طراحی یک نظام مدیریت اسلامی در جامعه است. کنگره فقه مدیریت؛ حرکت علمی جدی برای درمان بحرانهای مدیریتی جهان معاصر است. از خداوند متعال میخواهیم که این حرکت علمی مبارک، منشا برکات فراوان برای جهان اسلام باشد و زمینهساز شکلگیری ادبیات علمی جدیدی در حوزه فقه مدیریت و سیاستگذاری گردد.
وی در پایان گفت: کنگره بینالمللی فقه مدیریت و سیاستگذاری از منظر قرآن روز ۲۹ بهمنماه با حضور علما و پژوهشگران داخلی و خارجی در موسسه محمدیه قم برگزار میشود.
انتهای پیام/
نظر شما